tranKonsinye ihracat, en yalın haliyle; malın mülkiyeti ihracatçıda kalmak kaydıyla, kesin satışı daha sonra yapılmak üzere yurt dışındaki alıcıya gönderilmesidir.
Bunu “emanet usulü” olarak düşünebilirsiniz. İhracatçı malı gönderir ancak mülkiyet hemen devredilmez. Yurt dışındaki alıcı ürünü sattığında ya da satın almaya karar verdiğinde satış gerçekleşir ve mülkiyet devri tamamlanır.
Bu yöntem özellikle:
- Yeni pazarlara girişte
- Distribütör ağı oluştururken
- Talebin net ölçülemediği durumlarda
ihracatçıya esneklik sağlar.
Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan güncel İhracat Yönetmeliği hükümlerine göre konsinye ihracat, belirli süre ve bildirim şartlarına tabi özel bir ihracat türüdür.
Konsinye Olarak Gönderilen Malların Kesin Satışı Ne Zaman Yapılır?
Kesin satış;
- Malın yurt dışındaki alıcı tarafından satın alındığı anda veya
- Nihai tüketiciye satıldığı anda
gerçekleşmiş sayılır.
Mevzuata göre genellikle 1 yıl içinde satışın tamamlanması gerekir. Bu süre, satışın gerçekleşmesi için tanınan azami süredir. Yani mal gönderildikten sonra en geç bir yıl içinde ya satılmalı ya da farklı bir işlem yapılmalıdır (geri getirme veya süre uzatma gibi).
Buradaki önemli nokta şudur: Gönderim tarihi değil, fiili satış tarihi kesin satışın esas alındığı tarihtir.
Konsinye İhracat Başvuruları Nereye Yapılır?
Konsinye ihracat süreci doğrudan gümrükten başlamaz. Öncelikle ilgili İhracatçı Birliği onayı gerekir.
Süreç:
- Bağlı bulunulan İhracatçı Birliği’ne başvuru yapılır.
- Birlik tarafından konsinye ihracata uygunluk değerlendirilir ve onay verilir.
- Onay sonrası Gümrük Beyannamesi düzenlenir.
- Eşya, konsinye statüsünde yurt dışına gönderilir.
Burada dikkat edilmesi gereken en önemli husus: Birlik onayı alınmadan doğrudan işlem yapılması ciddi idari sorunlara yol açabilir.
Konsinye İhracat Beyanı Nasıl Yapılmalıdır?
Konsinye ihracat teknik bir işlemdir ve beyannamede hata yapılması süreci riske atabilir.
Gümrük Beyannamesi düzenlenirken dikkat edilmesi gereken kritik noktalar:
- Ödeme Şekli: “Konsinye” olarak belirtilmelidir.
- Rejim Kodu: İhracat rejimine uygun kod seçilmelidir.
- Eşya GTİP Kodu: Doğru ve eksiksiz yazılmalıdır.
- Eşya Değeri: Gerçek kıymet beyan edilmelidir.
- Teslim Şekli (Incoterms): Sözleşmeye uygun olmalıdır.
- Açıklama Alanı: Konsinye gönderim olduğuna dair ibare eklenmesi önerilir.
Kesin Satışı Yapılan Eşyanın Bildirimi Ne Kadar Süre İçinde ve Nereye Yapılmalıdır?
Kesin satış gerçekleştiğinde süreç yeniden başlar.
Satış tarihinden itibaren 30 gün içinde:
- Fatura kesilmeli
- İlgili İhracatçı Birliği’ne bildirim yapılmalı
- Gümrük müdürlüğüne bilgi verilmelidir
Burada “zaman yönetimi” kritik öneme sahiptir. Süresi içinde bildirim yapılmaması durumunda:
- İdari para cezası
- Usulsüzlük işlemleri
- Gelecek işlemlerde riskli firma statüsü
gibi sonuçlarla karşılaşılabilir.
Konsinye ihracatta en önemli disiplin unsuru, satış sonrası sürecin takibidir.
Satılamayan Malların Geri Getirilmesi ve Süre Uzatımı
Her konsinye gönderim satışla sonuçlanmayabilir. Böyle durumlarda ihracatçının iki temel seçeneği vardır:
Geri Getirme
Satılamayan mallar belirlenen süre içinde Türkiye’ye ithal edilerek işlem kapatılabilir.
Süre Uzatımı Talebi
Mücbir sebepler (ekonomik kriz, savaş, doğal afet vb.) veya ticari gerekçeler varsa, süre dolmadan önce ilgili İhracatçı Birliği’ne başvurularak ek süre talep edilebilir. Süre dolduktan sonra değil, dolmadan önce harekete geçmek gerekir.
Konsinye ihracat; özellikle yeni pazarlara girişte risk azaltan, esnek ve stratejik bir ihracat modelidir. Ancak bu esneklik, sıkı bir mevzuat takibi gerektirir.
