Menşe şahadetnamesi sorgulama işlemi, ithalat sırasında sunulan belgenin gerçekliğini ve düzenleyen makam tarafından kayda alınıp alınmadığını kontrol etmek için yapılır. Bu sayfada ülkelere göre kullanılacak doğrulama adreslerini, sorgulama sırasında hangi bilgilerin gerektiğini ve farklı doğrulama platformlarının neden kullanıldığını bulabilirsiniz. Ayrıca elektronik menşe belgelerinin Türkiye’deki hukuki durumunu ve sorgulama sonucunun olumsuz çıkması halinde izlenecek yolu açıklıyoruz. Özellikle Çin, Almanya ve ICC sistemi üzerinden düzenlenen belgelerde doğru portalın seçilmesi gerekir.
Ülkelere Göre Menşe Şahadetnamesi Sorgulama Adresleri
ICC doğrulama platformunun sahte bir kopyası tespit edilmiştir. Sorgulama yaparken tarayıcınızın adres çubuğunda certificates.iccwbo.org yazdığından emin olun. Benzer isimli, tireli veya farklı uzantılı adresleri kullanmayın.
QR kod ile okutma yalnızca Avusturya, Finlandiya, Fransa, Litvanya, İsveç ve İsviçre’de düzenlenen belgelerde ve 1 Nisan 2022’den sonra düzenlenenlerde çalışır. Diğer ülkelerde belge numarası ve akreditasyon kodu elle girilir.
- ABD – https://certificates.iccwbo.org/Certificate-of-Origin/Verify-the-non-preferential-Certificate-of-Origin veya https://www.essdocs.com/esscert-certificate-of-origin-verification (belgeyi düzenleyen odaya göre değişir)
- Almanya – https://cert.ihk.de (IHK sistemi; tarayıcıda JavaScript açık olmalı)
- Avustralya – https://www.australianchamber.com.au/international/certificates-of-origin/ veya https://www.essdocs.com/esscert-certificate-of-origin-verification
- Avusturya – https://certificates.iccwbo.org/Certificate-of-Origin/Verify-the-non-preferential-Certificate-of-Origin (QR kod okuma destekleniyor)
- Belçika – https://www.digichambers.be/verify
- Birleşik Arap Emirlikleri – https://certificates.iccwbo.org/Certificate-of-Origin/Verify-the-non-preferential-Certificate-of-Origin
- Birleşik Krallık (İngiltere) – https://certificates.iccwbo.org/Certificate-of-Origin/Verify-the-non-preferential-Certificate-of-Origin veya https://www.essdocs.com/esscert-certificate-of-origin-verification
- Çin Halk Cumhuriyeti – Belge Çin Gümrükler Genel İdaresi (GACC) tarafından onaylandıysa https://www.origin.customs.gov.cn; Çin Uluslararası Ticaret ve Tanıtım Konseyi (CCPIT) tarafından onaylandıysa http://check.ccpiteco.net
- Danimarka – https://certificates.iccwbo.org/Certificate-of-Origin/Verify-the-non-preferential-Certificate-of-Origin
- Endonezya – https://eska.kemendag.go.id
- Finlandiya – https://certificates.iccwbo.org/Certificate-of-Origin/Verify-the-non-preferential-Certificate-of-Origin veya https://www.e-vientiasiakirjat.fi (QR kod okuma destekleniyor)
- Fransa – https://certificates.iccwbo.org/Certificate-of-Origin/Verify-the-non-preferential-Certificate-of-Origin (QR kod okuma destekleniyor)
- Güney Afrika Cumhuriyeti – Online portal yok, e-posta ile sorgulanır: [email protected], [email protected], [email protected]
- Güney Kore Cumhuriyeti – http://cert.korcham.net/search/index.htm veya https://certificates.iccwbo.org/Certificate-of-Origin/Verify-the-non-preferential-Certificate-of-Origin
- Hindistan – https://coo.dgft.gov.in/ (Ticaret ve Sanayi Bakanlığı) veya https://coo.bombaychamber.online/verify_certificate.aspx (yalnızca Bombay/Mumbai Ticaret ve Sanayi Odası)
- Hollanda – https://certificates.iccwbo.org/Certificate-of-Origin/Verify-the-non-preferential-Certificate-of-Origin
- İrlanda – https://certificates.iccwbo.org/Certificate-of-Origin/Verify-the-non-preferential-Certificate-of-Origin veya https://www.essdocs.com/esscert-certificate-of-origin-verification
- İsveç – https://certificates.iccwbo.org/Certificate-of-Origin/Verify-the-non-preferential-Certificate-of-Origin veya https://www.essdocs.com/esscert-certificate-of-origin-verification (QR kod okuma destekleniyor)
- İsviçre – https://certificates.iccwbo.org/Certificate-of-Origin/Verify-the-non-preferential-Certificate-of-Origin (QR kod okuma destekleniyor)
- İtalya – https://certificates.iccwbo.org/Certificate-of-Origin/Verify-the-non-preferential-Certificate-of-Origin veya https://certificates.iccwbo.org/Member/Details/25
- Japonya – https://ref.jcci.or.jp (yalnızca belge üzerindeki QR kodun okutulmasıyla)
- Kanada – https://certificates.iccwbo.org/Certificate-of-Origin/Verify-the-non-preferential-Certificate-of-Origin veya https://www.essdocs.com/esscert-certificate-of-origin-verification
- Litvanya – https://www.essdocs.com/esscert-certificate-of-origin-verification (ICC üzerinden QR kod okuma da destekleniyor)
- Lübnan – https://certificates.iccwbo.org/Certificate-of-Origin/Verify-the-non-preferential-Certificate-of-Origin (yalnızca Zahle & Bekaa Ticaret, Sanayi ve Tarım Odası belgeleri)
- Malta – https://certificates.iccwbo.org/Certificate-of-Origin/Verify-the-non-preferential-Certificate-of-Origin veya https://ecert.sgs.com/mt/
- Slovakya – https://certificates.iccwbo.org/Certificate-of-Origin/Verify-the-non-preferential-Certificate-of-Origin
- Slovenya – https://certificates.iccwbo.org/Certificate-of-Origin/Verify-the-non-preferential-Certificate-of-Origin veya https://www.essdocs.com/esscert-certificate-of-origin-verification
- Suudi Arabistan – https://v.mc.gov.sa/Verification/PageVerify.aspx?lang=en
- Tayland – http://verify.dft.go.th
- Ukrayna – Online portal yok, e-posta ile sorgulanır: [email protected]
- Umman – https://eservices.chamberoman.om/coo-verify
Ticaret Bakanlığı’nın elektronik menşe ve dolaşım belgesi düzenleyen ülkeler listesinde Ekvador, Fas, Hong Kong, Kolombiya, Kuzey Makedonya, Lüksemburg, Malezya, Meksika, Moldova, Norveç, Portekiz, Senegal, Yunanistan, Pakistan ve Tayvan da yer almaktadır. Bu ülkeler için kamuya açık bir sorgulama adresi yayımlanmamıştır; doğrulama, ilgili ticaret odası veya gümrük idaresi aracılığıyla yapılmalıdır. https://ticaret.gov.tr
Sorgulama Yaparken Hangi Bilgilere İhtiyacınız Var?
Portal açıldığında genellikle birkaç temel bilgi istenir. Öncelikle belge veya sertifika numarasını hazırlayın. Bu numara, menşe şahadetnamesinin üzerinde çoğunlukla “Certificate No.”, “Certificate Number”, “Reference No.” veya benzeri bir başlığın yanında yer alır. Belgenin üst bölümünde, sağ veya sol köşede bulunabileceği gibi oda tarafından verilen elektronik belgenin doğrulama alanında da gösterilebilir.
İkinci bilgi akreditasyon kodudur. ICC tabanlı sorgulamalarda bu kod, belgeyi düzenleyen ticaret odasını veya yetkili kurumu tanımlamak için kullanılabilir. Belge üzerinde “Accreditation Code”, “Chamber Code”, “Verification Code” veya benzeri bir alan varsa buradaki kodu kullanın. QR kod desteklenen belgelerde bu bilgilerin bir kısmı otomatik olarak okunabilir.
Üçüncü olarak düzenleyen oda adını kontrol edin. Menşe şahadetnamesinin hangi ticaret odası tarafından düzenlendiği, özellikle birden fazla doğrulama sistemi bulunan ülkelerde belirleyicidir. Çin belgelerinde ise yalnızca ülkeye bakmak yeterli değildir; belgenin GACC veya CCPIT tarafından onaylanmış olması hangi portalın kullanılacağını değiştirir.
Son olarak düzenlenme tarihini kontrol edin. Tarih, bazı elektronik doğrulama sistemlerinde sorgulama kapsamını belirleyebilir. Özellikle QR kodla doğrulama yapılabilen belgelerde belgenin düzenlenme tarihi önem taşır. Formdaki bilgileri belge üzerindeki kayıtla birebir eşleştirin; harf, rakam veya tarih hatası sorgunun sonuç vermemesine neden olabilir.
Menşe Şahadetnamesi Nasıl Sorgulanır? Adım Adım
- Belgeyi kimin düzenlediğini tespit edin. Menşe şahadetnamesinin ticaret odası tarafından mı, gümrük idaresi tarafından mı düzenlendiğini kontrol edin. Çin’de bu ayrım kritiktir: Belge GACC onaylıysa farklı, CCPIT onaylıysa farklı adres kullanılır.
- Belge numarasını bulun. Belge üzerindeki referans veya sertifika numarasını tespit edin. QR kodla sorgulama yapılmıyorsa numarayı portaldaki ilgili alana belge üzerinde yazdığı biçimde girin.
- Ülkeye ait doğru portalı açın. Yukarıdaki listeden belgeyi düzenleyen ülkeye ve kuruma uygun adresi seçin. Aynı ülke için birden fazla adres verilmişse belgeyi düzenleyen oda veya kurum bilgisini esas alın.
- Sonucu arşivleyin. Doğrulama ekranının ekran görüntüsünü alın veya sistem izin veriyorsa PDF olarak kaydedin. Bu kaydı beyanname dosyasına eklemek, sonradan yapılacak kontrol veya belge talebinde işlemi destekler.
Sorgulama Platformları Arasındaki Fark
Menşe şahadetnamesi doğrulamasında tek bir küresel portal bulunmaz. Kullanılacak sistem, belgenin düzenlendiği ülkeye ve belgeyi düzenleyen kuruma göre değişir. Bu nedenle Almanya’da farklı, Çin’de farklı, ABD’de ise birden fazla doğrulama adresi görülmesi normaldir.
ICC Doğrulama Platformu, Uluslararası Ticaret Odası’nın akredite ticaret odaları ağı üzerinden kullanılan sistemdir. Burada üç farklı doğrulama yapısı bulunur: tercihli olmayan menşe şahadetnamesi doğrulaması, tercihli menşe beyanı için ICC Genesis ve fatura tasdiki. Elinizdeki belgenin türüne göre doğru sorgulama sayfasının seçilmesi gerekir. Menşe şahadetnamesi için kullanılan doğrulama ekranı ile tercihli menşe beyanı ekranı aynı işlem değildir.
essCert (ICE Digital Trade), daha önce essDOCS adıyla bilinen elektronik ticaret belgesi altyapısıdır. Sistem 350’den fazla ticaret odasını ve 18 ihracatçı ülkeyi kapsayan bir yapıya sahiptir. Bazı menşe belgeleri ICC platformu üzerinden, bazıları essCert üzerinden doğrulanabilir. Bazı durumlarda aynı ülke için iki sistemin de listelenmesi, belgeyi düzenleyen odaya göre seçim yapılması gerektiği anlamına gelir.
Ulusal portallar ise ülkenin kendi kurumları tarafından işletilir. Çin, Almanya, Güney Kore, Hindistan, Endonezya, Tayland, Umman ve Suudi Arabistan gibi ülkelerde ulusal veya oda bazlı sistemler kullanılır. Çin bunun net bir örneğidir: GACC tarafından onaylanan belgeler ile CCPIT tarafından onaylanan belgeler aynı adresten sorgulanmaz.
Bu nedenle sorgulamada ülke adına bakıp ilk karşılaşılan siteyi açmak yeterli değildir. Belgenin düzenleyicisi, belge türü ve üzerindeki doğrulama bilgileri birlikte değerlendirilmelidir.
Elektronik Menşe Şahadetnamesinin Hukuki Dayanağı
Elektronik menşe şahadetnamelerinin Türkiye’deki kabul süreci, 11 Nisan 2023 tarihli ve 32160 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gümrük Genel Tebliği (Uluslararası Anlaşmalar) (Seri No: 10) ile ilişkilidir. Tebliğin 5. maddesinin ikinci fıkrasında, belgeleri elektronik ortamda düzenleyen ülkelerin isimlerinin Ticaret Bakanlığı’nın resmî internet sitesinden duyurulacağı belirtilmektedir. Ticaret Bakanlığı da bu kapsamda elektronik menşe ve dolaşım belgesi düzenleyen ülkelerin listesini yayımlamakta ve güncellemektedir.
Buradaki kritik ayrım, elektronik düzenlemenin kâğıt belgeyi kendiliğinden geçersiz hale getirmemesidir. Bakanlığın duyurusunda açıkça belirtildiği üzere, elektronik ortamda düzenleme normal usulde düzenlenen belgeleri geçersiz kılmaz. Listede yer alan ülkelerden gelen ve ilgili ülke mevzuatına uygun düzenlenen belgeler, gümrük idarelerince yapılacak kontrollerin ardından kabul edilebilir.
Güncel ülke listesi ve Bakanlığın konuya ilişkin duyuruları Ticaret Bakanlığı’nın resmi internet sitesinden takip edilebilir.
Sorgulama Sonucu Olumsuz Çıkarsa Ne Yapmalısınız?
Menşe şahadetnamesi sorgulama sonucunda kayıt bulunamaması, tek başına belgenin sahte olduğu anlamına gelmez. Önce belge numarasının doğru girildiğini kontrol edin. Ardından ülkeye ve belgeyi düzenleyen kuruma ait doğru portalı kullandığınızdan emin olun. Düzenlenme tarihi de kontrol edilmelidir; bazı sistemlerde eski belgelerin kayıt yapısı veya sorgulama yöntemi farklı olabilir.
Sorun devam ediyorsa ihracatçıdan belgenin aslını ve düzenleyen kurum kayıtlarını teyit etmesini isteyin. Belgenin üzerinde yer alan oda adı, sertifika numarası, tarih ve varsa QR kod bilgilerini karşılaştırın. Özellikle birden fazla doğrulama sistemi kullanan ülkelerde yanlış portal seçimi sık karşılaşılan nedenlerden biridir.
Belge doğrulanamıyorsa konu gümrük idaresinin sonradan kontrol (post-verification) sürecine taşınabilir. Bu aşamada ilgili yabancı makamdan belgenin gerçekliği ve düzenlenme koşulları hakkında teyit istenebilir. Süreç devam ederken gümrük mevzuatı kapsamında teminat uygulaması gündeme gelebilir.
Belgenin gerçekliğine ilişkin sorun çözülmeden menşe bilgisinin doğruluğu varsayılmamalıdır. Dosyadaki belge, sorgulama çıktısı, ihracatçı yazışmaları ve ilgili kurumdan alınan teyit birlikte değerlendirilmelidir. Uyuşmazlığın niteliğine göre ilgili mevzuat çerçevesinde ek tahakkuk ve idari yaptırım gündeme gelebilir.
Menşe belgesinin hangi sistemden doğrulanacağı, sonucun nasıl belgeleneceği veya gümrük idaresinin sonradan kontrol talebiyle nasıl ilerlenmesi gerektiği konusunda destek gerekiyorsa Transmetro Gümrük Müşavirliği bu konuda size destek olabilir. Belgeyi ve mevcut sorgulama kaydını birlikte inceleyerek doğru portalın belirlenmesi ve doğrulama sürecinin yürütülmesine yardımcı olabiliriz.